# Handleiding Laser Foto Optimizer

Versie 4.3

## 1. Starten

1. Open de macOS-app vanuit de map Programma's.
2. Open Windows `Laser Foto Optimizer.cmd`, of start de geïnstalleerde snelkoppeling.
3. Plaats in WordPress de shortcode `[leisteen_laser_optimizer]` op een pagina.
4. Controleer rechtsboven het logo en versienummer.

Alle beeldbewerking gebeurt lokaal. De originele foto wordt niet naar een externe server gestuurd.

## 2. Taal kiezen

Kies Nederlands, Deutsch of English in het onderdeel **Taalkeuze**. De gekozen taal blijft actief zolang de pagina of app geopend is.

Kies bij **Werkmodus**: **One-click** voor automatische instellingen, **Eenvoudig** voor de belangrijkste regelaars of **Geavanceerd** voor volledige controle.

Volg in versie 4.3 deze werkvolgorde:

De stappen zijn inklapbaar. In Eenvoudig en One-click staat steeds één relevante stap open. Een stap blijft tijdens alle invoer open. Klik op Volgende stap om de invoer te controleren; daarna sluit de stap, verschijnt een vinkje met een korte samenvatting en opent de volgende stap. Klik op een titel om een voltooide stap opnieuw te openen. In Geavanceerd kunnen meerdere stappen tegelijk openstaan. Bij een ongeldige maat of materiaal-lasercombinatie blijft of opent de betreffende stap automatisch. De open/dicht-status blijft behouden bij undo, redo en een taalwisseling.

1. Kies of u een foto, tekst of beide gebruikt.
2. Laad de foto.
3. Kies lasertype en vermogen en daarna een compatibel materiaal.
4. Stel formaat en resolutie in, controleer de scèneanalyse en maak daarna de uitsnede.
5. Voeg tekst toe wanneer **Tekst gebruiken** actief is.
6. Stel machinewaarden, lijninterval en scanrichting in.
7. Optimaliseer het beeld, kies dithering en keer de gravure alleen om wanneer dat nodig is.
8. Kalibreer met een teststrip en controleer daarna kwaliteit, tijd en export.

Bij tekst-only worden foto-upload, scèneanalyse, crop en fotobewerking automatisch verborgen.

## 3. Foto laden

1. Kies **Foto kiezen** en selecteer een afbeelding.
2. Of sleep een foto vanuit Finder/Verkenner naar het uploadgebied.
3. Of gebruik **Afbeelding plakken** nadat de foto naar het klembord is gekopieerd.
4. Controleer de afmetingen en bestandsnaam onder de uploadknop.
5. Zet **Foto gebruiken** uit wanneer alleen tekst in het eindresultaat moet komen. De foto blijft geladen en kan later weer worden ingeschakeld.

Bij het laden, plakken of verslepen van een nieuwe foto worden alle workflowstappen en beeldinstellingen teruggezet. Batchverwerking behoudt de gekozen instellingen voor alle foto's in de batch.

Gebruik bij voorkeur een scherpe originele foto met voldoende licht in gezichten, ogen of vacht.

## 3a. Tekst toevoegen zonder of met foto

Een tekstblok kan zonder foto of als tekstlaag boven op een foto worden toegevoegd.

1. Voer de tekst in.
2. Kies een beschikbaar lettertype. Rechts van de keuzelijst verschijnt direct een voorbeeld in het gekozen lettertype. Als nog geen tekst is ingevuld, toont het voorbeeld `Laser Foto`.
3. Kies witte of zwarte tekst.
4. Stel teksthoogte, blokbreedte en blokhoogte in. Blokbreedte en blokhoogte worden pas toegepast met Enter of wanneer u het invoerveld verlaat; een punt en komma worden beide als decimaalteken geaccepteerd.
5. Sleep het tekstblok rechtstreeks over de afbeelding naar de gewenste plaats. De verticale Y-richting volgt de graveercoördinaten: omhoog slepen verhoogt Y en omlaag slepen verlaagt Y.
6. Kies links, midden of rechts uitlijnen.

Bij tekst zonder foto gebruikt het programma automatisch een contrasterende achtergrond: zwart achter witte tekst en wit achter zwarte tekst. Controleer kleine letters en dunne letterlijnen altijd eerst met een teststrip.

### Google Fonts

De app bevat 30 lokaal meegeleverde Google Fonts. Ze werken zonder internet en worden in alle versies uit dezelfde fontbestanden gerenderd.

- **Strak en modern:** Montserrat, Roboto, Open Sans, Lato, Poppins, Oswald, Archivo, Barlow Condensed, Noto Sans, Nunito Sans, Anton en Bebas Neue.
- **Klassiek en decoratief:** Roboto Slab, Merriweather, Libre Baskerville, Lora, Playfair Display, Cinzel, Alfa Slab One, Staatliches en Black Ops One.
- **Handschrift:** Pacifico, Lobster, Permanent Marker, Kalam, Patrick Hand, Caveat, Dancing Script, Satisfy en Great Vibes.

Gebruik Great Vibes, Playfair Display en andere dunne sierletters alleen op groter formaat. Controleer ieder ontwerp met een materiaalteststrip. De licentiebestanden staan in de map `Fonts/licenses` van de macOS-app en de map `assets/fonts/licenses` van Windows en WordPress.

## 4. Scène analyseren

Laat **Automatische strategie** ingeschakeld. De optimizer bepaalt een geschikte aanpak voor onder andere:

- portret of dubbelportret;
- groepsfoto;
- huisdier of diergroep;
- landschap, gebouw of voertuig;
- gemengde scène.

Controleer de weergegeven prioriteiten en dithermethode. Kies alleen handmatig een scène als de automatische analyse duidelijk niet klopt.

## 5. Formaat en resolutie

1. Vul breedte en hoogte in millimeters in.
2. Kies een resolutie van 100 tot 1250 DPI.
3. Controleer de pixelmaat.

Voor detailrijke foto’s is 300 DPI meestal een goed startpunt. Een hogere DPI is alleen nuttig wanneer laserpunt en materiaal die detaillering werkelijk kunnen weergeven.

## 6. Materiaal kiezen

Kies het materiaalprofiel dat overeenkomt met het werkstuk. De optimizer gebruikt deze keuze voor de materiaalpreview, waarschuwingen, lijnintervaladvies en beschikbare lasercombinaties. Gebruik bij een onbekend of wisselend materiaal altijd eerst een teststrip.

## 7. Uitsnede maken

1. Kies **Handmatig croppen**.
2. Sleep binnen het kader om de selectie te verplaatsen.
3. Sleep een hoekpunt om breedte of hoogte aan te passen.
4. Gebruik **Crop resetten** om opnieuw te beginnen.

Pak de ronde rotatiegreep boven de rechterhoek vast om de afbeelding vrij te roteren. Rotatie staat los van zoom en crop. Zet `Zoom / uitzoomen` onder 1,00 om meer van de originele foto in beeld te brengen; boven 1,00 zoomt u in op details.

Gebruik bij `Scan gap / lijninterval` de waarde van de laserpunt als startpunt. De app berekent daaruit een aanbevolen DPI met 25,4 gedeeld door de scan gap. De functies `Achtergrond vereenvoudigen`, `Contour SVG`, `Slicer 2 x 2` en `Batch verwerken` zijn bedoeld voor respectievelijk rustigere achtergronden, lijnwerk, grote afbeeldingen en meerdere foto's. Controleer nieuwe materiaalcombinaties altijd met een teststrip.

In de native macOS-app gebruikt de beeldanalyse Apple Vision. De opties `Gezichten`, `Ogen`, `Dieren` en `Hoofdonderwerp` sturen lokale detailversterking aan. Met `Achtergrondmasker (Apple Vision)` wordt de achtergrond gecontroleerd verzacht, zodat het hoofdonderwerp herkenbaar blijft zonder harde uitsnederanden. Vision is alleen beschikbaar in de native macOS-app; Windows en WordPress gebruiken hun lokale heuristische analyse.

Bij het roteren wordt de afbeelding automatisch vergroot om het volledige cropvlak te vullen. Hierdoor blijven geen lege vlakken of witte driehoeken zichtbaar.

De volledige laserbewerking wordt na het loslaten van de muisknop uitgevoerd.

## 8. Laser en machine instellen

Kies achtereenvolgens:

1. Type laser: CO2, Fiber, Diode of UV.
2. Vermogen in Watt.
3. Laserpunt.
4. Snelheid in mm/s.
5. Frequentie in kHz.
6. Aantal passes.
7. Lijninterval.
8. Scanrichting. **Bidirectioneel** is de standaard.

Een laserwissel past alleen de bijbehorende machinewaarden aan. Handmatig gekozen beeldwaarden en DPI blijven behouden. Gebruik **Aanbevolen instellingen toepassen** wanneer ook de foto-instellingen en DPI bewust door het complete laseradvies mogen worden vervangen.

Bij **Advies lijninterval** toont het programma een startwaarde op basis van lasertype, laserpunt en materiaal, inclusief de overeenkomstige DPI en een testbereik. De fysieke markeerbreedte blijft leidend: een te kleine interval veroorzaakt overlap en warmte, terwijl een te grote interval zichtbare tussenruimtes kan geven. Klik op **Gebruik advies** om de startwaarde over te nemen. Het veld **Lijninterval mm (handmatig)** blijft vrij invoerbaar; alleen een bewuste laserpreset of de adviesknop vervangt de waarde. Gebruik daarna een intervaltest op het echte materiaal en kies het grootste interval waarbij de lijnen nog net raken.

Gebruik voor een nieuw materiaal eerst een teststrip. De geschatte duur verandert door formaat, lijninterval, snelheid, passes en scanrichting. Vermogen en frequentie veranderen de bewegingstijd niet zolang snelheid, interval en passes gelijk blijven.

## 9. Beeldoptimalisatie

Gebruik **Fotobalans** voor de basis:

- **Lichter/donkerder:** hoger opent schaduwen, lager maakt het beeld donkerder.
- **Contrast:** hoger versterkt verschillen, lager bewaart meer middentonen.

Gebruik daarna gamma, scherpte, drempel en dithering. Verhoog scherpte voorzichtig; te veel scherpte kan halo’s veroorzaken.

**Auto contrast en schaduwherstel** normaliseert een vlakke foto met behulp van het histogram. Gebruik **Ruisreductie** vóór scherpte bij een foto met sensorruis. Met **Horizontaal spiegelen** maak je een spiegelbeeld voor glas of acryl.

De ditherkeuze is in macOS, Windows en WordPress gelijk: Auto, Stucki, Jarvis, Sierra 2, Atkinson, Floyd-Steinberg, Ordered, Geen dither, Burkes, Bayer ordered en Blue Noise. Gebruik **DPI-test** om 200, 300, 400 en 600 DPI op hetzelfde materiaal te vergelijken.

Voor leisteen is **Omkeren voor leisteen** standaard uitgeschakeld. Schakel dit alleen in wanneer de negatieve gravure aantoonbaar herkenbaarder is.

## 10. Maskers en herkenbaarheid

Activeer indien nodig **Gezichten**, **Ogen**, **Dieren** of **Hoofdonderwerp**. Deze opties geven het gekozen onderwerp extra lokale aandacht zonder de vorm van het onderwerp te wijzigen.

Controleer in het kwaliteitsrapport of ogen, gezichten en vachtdetails voldoende zichtbaar blijven.

## 11. Histogram en kwaliteitscontrole

Bekijk het histogram en let op:

- grote opeenhoping links: mogelijk dichtgelopen schaduwen;
- grote opeenhoping rechts: mogelijk uitgebleekte hooglichten;
- weinig middentonen: het resultaat kan hard of vlak worden.

Volg de waarschuwingen in het kwaliteitsrapport voordat je exporteert.

## 12. Aflopende rand

1. Schakel **Rand rondom maken** in.
2. Kies uitloop naar wit of zwart.
3. Stel de randbreedte in millimeters in.
4. Kies eventueel een ovaal, cirkel- of hartmasker.

De overgang wordt vloeiend opgebouwd zodat er geen zichtbare hoekvlakken ontstaan.

## 13. Kalibreren

1. Maak een teststrip met meerdere vermogens, snelheden en dithermethoden.
2. Graveer de teststrip op hetzelfde materiaal en met dezelfde laser.
3. Noteer het beste vak.
4. Sla het kalibratiepunt op voor materiaal, lasertype en vermogen.
5. Sla de volledige instelling op als preset.

Een kalibratiepunt op een ander materiaal of ander vermogen is niet automatisch overdraagbaar.

## 14. Instellingen bewaren

- **Undo/Redo:** maak een wijziging ongedaan of voer die opnieuw uit.
- **Instelling terugzetten:** herstel alleen het betreffende onderdeel.
- **Alles resetten:** verwijder de geladen foto en tekst en herstel crop, laser, materiaal, formaat en beeldbewerking naar de beginwaarden. De taal en opgeslagen eigen presets blijven behouden.
- **Preset exporteren:** sla instellingen op als JSON-bestand.
- **Preset importeren:** laad een eerder geëxporteerde JSON-preset.

Gebruik duidelijke presetnamen, bijvoorbeeld `20W Fiber donkere leisteen 300DPI`.

## 15. Exporteren

Kies het gewenste exporttype:

- **1-bit zwart/wit:** geschikt voor klassieke dither-workflows.
- **8-bit grijswaarden:** geschikt wanneer LightBurn of de machine zelf de bitmap omzet.
- **Geoptimaliseerde bitmap:** aanbevolen voor de standaard fotogravureworkflow.

De PNG bevat DPI-informatie en wordt op de ingestelde pixelmaat opgeslagen. Als formaat en DPI samen te veel geheugen vragen, wordt export duidelijk geblokkeerd; de app verkleint het bestand nooit ongemerkt. Controleer in LightBurn of RDWorks dat de software niet opnieuw schaalt of dithert.

## 16. Batchverwerking

1. Kies **Batch**.
2. Selecteer meerdere foto’s.
3. Kies een exportmap.
4. Volg de voortgangsbalk.
5. Gebruik **Annuleren** wanneer nodig.
6. Controleer na afloop het foutlog.

Batchverwerking gebruikt dezelfde instellingen voor alle foto’s. Controleer daarom eerst één voorbeeldfoto.

## 17. Praktische startwaarden

Begin altijd met een teststukje van dezelfde leisteen of hetzelfde materiaal. Een goede eerste controle is:

- 300 DPI;
- bidirectionele scanrichting;
- één pass;
- gematigde scherpte;
- Stucki voor portretten en huisdieren;
- Jarvis voor landschappen en groepen;
- Sierra 2 voor zeer fijne details;
- Floyd-Steinberg voor hoog contrast.

De teststrip is leidend: natuursteen en coatings kunnen onderling sterk verschillen.

## 18. Problemen oplossen

**Het laserbeeld blijft donker:** open de schaduwen, verlaag de drempel of verlaag de snelheid.

**Het beeld heeft grote witte vlakken:** verhoog de snelheid, verlaag het vermogen of verhoog de drempel.

**Details verdwijnen:** kies een lagere lijninterval, verminder ruis en gebruik een passende dithermethode.

**De export duurt lang:** verlaag tijdelijk de DPI, gebruik een kleinere previewmaat of controleer het aantal passes.

**De fysieke maat klopt niet:** controleer breedte, hoogte, DPI en of LightBurn/RDWorks niet opnieuw schaalt.
## Transparante materialen

Kies bij **Materiaalprofiel** voor **Glas transparant** of **Plexiglas transparant** wanneer je op helder materiaal werkt. Deze profielen zijn alleen beschikbaar bij **CO2** en **UV**; bij Fiber en Diode worden ze automatisch verborgen of teruggezet naar een passend materiaal.

Transparant plexiglas kan met CO2 worden gegraveerd en gesneden. UV is vooral geschikt voor fijne markering. Transparant glas kan met CO2 of UV worden gemarkeerd; glassnijden vereist een daarvoor geschikte CO2-machine en een aparte materiaaltest. Test altijd eerst warmte, breuk, smelten en het contrast op een reststuk.
